वहाणच का ?

ह्या प्रश्नासाठी आधी वहाण हे नावच का ? हे विचारण जास्त गरजेच आहे

वहाण हा शब्द बऱ्याच जणांना नक्की ठाऊक नाही ...

वहाण हा एक मराठी बोलीभाषेतला शब्द असून त्याला आजही व्हान किंवा वाण अस अपभ्रंश करून वापरला जातो तर हा माणसाला वाहून नेतो म्हणूनही तेव्हा वहाण हे नाव पडल असाव पण कालानुरूप आज त्याला वेगळा अर्थ प्राप्त झालाय आज तो केवळ पायातल्या चपलेचा म्हणून वापरला जाणारा शब्द म्हणून नाही उरला तर आज तो एका काळातल्या चपलांना उद्देशून वापरायचा शब्द आहे ...

वहाण म्हंटल कि तो काळ उभा जेव्हा प्रत्येक चपला ह्या प्रत्येकासाठी बनवल्या जायच्या त्यासाठी प्रत्येक गावगाड्यात एक चांभार असायचा जो ह्या कामात पारंगत असायचा वहाण म्हंटल कि हे सगळ उभ राहत .

त्या चपला खास प्रत्येकाच्या विनंतीवरून बनल्या जायच्या त्याच्या पायाच्या मापानुसार तेव्हा आजच्या सारख्या मशीन मधून हजारो चपला नाही बनायच्या वहाणा अश्या कधीच नाही बनत , वहाण बनन आणि वापरण दोन्ही सोहळा असायचा आधी कारागिराला वेळ मागितली जायची त्याला पायाच माप दिल जायचं त्याला हवी असलेली डिजाईण समजावली जायची मग तो वेळ सांगणार मग कारागीर चांगल चमड घेणार त्याला छीलाई होणार मग त्याच कलाकुसरिच काम सुरु व्हायचं त्या बारकाईसोबतच ती जोड भक्कम पण असायला हवी म्हणून मजबूत शिवणसुद्धा दिली जायची ते हि हाताने ... बारकाईची काम जस पंच मारणे वेणी विणणे पट्ट्यांना नक्षीकाम ह्या कारागीरांच्या घरातल्या स्त्रिया फावल्या वेळात करत असत त्या स्वतःहि कारागीर असत आणि कलेला घराला हातभार लावत असत , ह्या काळातल्या चपलांना वहाण म्हणायचे. जस हि चप्पल बनवन हा एक कलेचा सोहळा होता आणि हि चप्पल हि कलेचा नमुना होती तशीच हि चप्पल वापरण हा हि एक सोहळा असायचा चांभाराकडून खास मापाची बनलेली चप्पल एकदा मिळाली कि तिला छान तेल वगैरे लावून आधी भिजत घालायचं मग कडकडीत उन्हात छान वाळली कि मग ती वहाण वापरायला काढायची अह्हा आजही कोणा वापरणार्याला त्या अनुभवाबद्दल विचारल तर तो नक्की सांगतो कि वहाण म्हणजे नक्की काय ....
हा काळ पुन्हा एकदा अनुभवू द्यायचा हा काळ पुन्हा जिवंत करायचा त्या खास माप घेवून असलेल्या चपला अन त्याचा सोहळा लोकांना अनुभवी द्यायचा म्हणून वहाण हे नाव ...